Ở chung là cách giảm chi phí chỗ ở hiệu quả nhất, và là cách nhiều du học sinh chọn. Nhưng phần lớn mâu thuẫn khi ở chung không đến từ tiền — nó đến từ những thứ chưa ai nói rõ: ai dọn, đồ của ai, được mời khách tới không, giờ nào phải yên tĩnh.
Những thứ đó dễ thoả thuận khi mọi người còn chưa có gì để bực. Rất khó thoả thuận sau khi đã có.
Nên việc đúng là nói rõ từ trước khi dọn vào, và viết lại.
Bảy mục cần thống nhất trước
1. Tiền. Chia tiền thuê và phí quản lý thế nào — đều nhau, hay theo diện tích phòng? Điện nước ga chia thế nào? Ai đứng tên hợp đồng, ai nộp tiền và nộp vào đâu? Khi một người chậm thì xử lý ra sao?
2. Không gian. Phòng nào của ai. Khu chung gồm những gì. Có chỗ riêng cho đồ cá nhân của mỗi người không — trong tủ lạnh, trong tủ bếp, trong kho.
3. Đồ dùng. Món nào là của chung, món nào là của riêng. Ai mua đồ chung và chia tiền thế nào. Khi đồ chung hỏng thì ai chịu.
4. Dọn dẹp. Ai dọn khu nào, theo nhịp nào. Nguyên tắc với bếp và nhà vệ sinh. Và quan trọng: ai mua đồ tiêu hao chung — giấy, nước rửa, túi rác.
5. Giờ yên tĩnh. Từ mấy giờ tới mấy giờ. Quy tắc với việc gọi điện, nghe nhạc, nấu ăn khuya.
6. Khách. Có được mời khách tới không, có cần nói trước không, khách ngủ lại được không.
7. Khi một người chuyển đi. Thông báo trước bao lâu. Tiền cọc xử lý thế nào. Ai tìm người thay.
Mục bảy là mục ít ai nghĩ tới lúc mới vào và gây rắc rối nhất khi xảy ra — nhất là nếu một người đứng tên hợp đồng và những người khác thì không.
Mục bốn thì gây mâu thuẫn thường xuyên nhất, vì nó lặp lại mỗi tuần. Và phần “ai mua đồ tiêu hao” là chỗ dễ sinh cảm giác không công bằng nếu không có quy ước.
Viết lại, dù là bạn bè
Đây là điểm nhiều người bỏ vì thấy không cần với bạn bè. Nhưng viết lại không phải vì thiếu tin nhau — nó để mọi người nhớ giống nhau sau sáu tháng.
Một bản thoả thuận đủ dùng chỉ cần:
- Một trang, bảy mục ở trên
- Ngày lập, và tên những người cùng ở
- Mỗi người giữ một bản, hoặc lưu trong một nhóm chat chung
Không cần hình thức pháp lý gì. Mục đích là có một bản để đọc lại khi hai người nhớ khác nhau — và điều đó sẽ xảy ra.
Riêng phần tiền thì nên thêm một bảng: ai đã nộp gì, ngày nào. Một bảng tính chung giải quyết gần hết tranh luận về tiền.
Phần hợp đồng thuê: làm rõ trước khi ký
Ở chung có một lớp rủi ro mà ở một mình không có: trách nhiệm trong hợp đồng thuê.
Những điều cần làm rõ với bên cho thuê trước khi ký:
- Hợp đồng ghi tên một người hay tất cả?
- Nếu một người, người đó chịu trách nhiệm gì với bên cho thuê về phần của người khác?
- Tiền cọc do ai nộp, và khi trả phòng hoàn cho ai?
- Bên cho thuê có cho phép số người đang ở không? Và có cho đổi người không?
Câu cuối rất quan trọng: nếu hợp đồng chỉ cho phép một số người nhất định, việc ở thêm người có thể vi phạm hợp đồng. Hãy làm rõ trước thay vì giả định.
Và nếu bạn là người đứng tên, hãy hiểu rằng bạn chịu trách nhiệm với bên cho thuê — kể cả khi người khác không nộp phần của họ. Đó là lý do cần thoả thuận viết với những người cùng ở.
Bài Checklist hợp đồng thuê nhà ở Hàn có các mục của hợp đồng; bài Trả phòng và giữ tiền cọc nói về giai đoạn cuối, nơi việc chia tiền cọc được xử lý.
Khi có mâu thuẫn
Thứ tự xử lý, từ nhẹ tới nặng:
- Nói trực tiếp, sớm, về một việc cụ thể. Đừng gom nhiều việc rồi nói một lần khi đã bực — lúc đó cuộc trao đổi thành tranh luận.
- Dẫn lại bản thoả thuận, nếu việc đó đã có trong đó. Đây chính là giá trị của việc viết lại.
- Nếu là việc lặp lại, họp cả nhà và điều chỉnh thoả thuận. Thoả thuận không phải bất biến.
- Nếu không giải quyết được, cân nhắc chuyển đi theo đúng điều kiện đã thống nhất ở mục bảy.
Nguyên tắc về cách nói: nêu ảnh hưởng tới bạn, không nêu đánh giá về người kia. “Mình khó ngủ khi có tiếng sau mười một giờ” dễ được tiếp nhận hơn “bạn ồn quá”.
Khác biệt thói quen: nói trước thì nhẹ hơn
Nếu bạn ở chung với người khác nước, sẽ có khác biệt về thói quen sinh hoạt — giờ ăn, cách nấu, mức ồn chấp nhận được, cách dọn dẹp. Những khác biệt này không ai sai, nhưng chúng gây bất tiện nếu không nói.
Cách xử lý: nêu ngay từ buổi thống nhất đầu, dưới dạng thông tin về mình chứ không phải yêu cầu. Ví dụ: mình thường nấu món nhiều mùi, mình thức khuya học, mình cần yên tĩnh vào buổi sáng.
Và hãy hỏi lại về thói quen của người kia. Một buổi trao đổi hai mươi phút lúc đầu tiết kiệm nhiều tháng bất tiện.
Về việc xử lý rác — một nguồn mâu thuẫn phổ biến trong nhà chung — bài Phân loại rác ở Hàn Quốc nói về quy định; bài Phòng one-room và ký túc xá Hàn Quốc và bài Mẹo thuê nhà ở Hàn Quốc cho du học sinh nói về các loại chỗ ở.
Câu hỏi thường gặp
Nên ở chung với người quen hay người lạ?
Người quen thì dễ bắt đầu nhưng mâu thuẫn ảnh hưởng tới quan hệ. Người lạ thì cần thoả thuận rõ hơn ngay từ đầu. Dù trường hợp nào, bản thoả thuận viết vẫn nên có.
Chia tiền đều hay theo diện tích phòng?
Tuỳ các bên thống nhất, nhưng nếu phòng chênh nhau rõ về diện tích hoặc điều kiện thì chia theo tỷ lệ thường bền hơn. Điều quan trọng là thống nhất trước khi dọn vào.
Một người chuyển đi giữa hợp đồng thì sao?
Đây chính là lý do cần mục bảy trong thoả thuận. Hãy thống nhất trước về thời gian thông báo, việc tìm người thay, và cách xử lý phần tiền cọc.
Có nên ở chung để tiết kiệm không?
Tiết kiệm được đáng kể, nhưng hãy cân cả việc bạn có học được trong không gian chung hay không. Nếu bạn cần yên tĩnh để học và nhà chung ồn, phần tiết kiệm có thể đổi bằng kết quả học tập.
Nếu bạn muốn dựng bản thoả thuận ở chung theo bảy mục trước khi dọn vào, K-Edu có thể cùng bạn soạn.



