Lịch thi được công bố sau khi bạn đã nhận ca, hoặc được dời sau khi bạn đã xếp lịch cả tháng — đây là tình huống mọi du học sinh có đi làm đều gặp. Việc phải làm là đổi ca mà vẫn giữ được chỗ làm, vì một chỗ làm ổn định khó tìm hơn một ca lẻ.
Cách làm hiệu quả nhất không phải là thương lượng giỏi, mà là thỏa thuận trước từ đầu kỳ.
Việc nên làm từ đầu kỳ, trước khi cần
Ngay khi có thời khóa biểu và đề cương các môn:
- Lấy toàn bộ mốc thi và hạn nộp bài từ đề cương của từng môn.
- Đánh dấu hai tuần thi giữa kỳ và cuối kỳ trên lịch.
- Nói với nơi làm việc ngay từ đầu kỳ: “Trong hai tuần này em xin giảm ca, em báo trước để anh/chị xếp lịch.”
- Đề nghị một phương án bù: làm thêm ca trong các tuần nhẹ, hoặc nhận ca mà người khác không muốn trong kỳ nghỉ.
Bước ba và bước bốn đi cùng nhau. Một đề nghị có kèm phương án bù gần như luôn được chấp nhận, vì nó không tạo thêm việc cho người xếp lịch.
Khi lịch thi thay đổi giữa kỳ
| Thời điểm bạn biết | Cách xử lý |
|---|---|
| Biết trước hai tuần hoặc hơn | Báo ngay, đề nghị đổi ca với đồng nghiệp |
| Biết trước vài ngày | Báo ngay kèm tên người đã đồng ý đổi ca với bạn |
| Biết trước một ngày | Gọi điện, không chỉ nhắn tin; đề nghị phương án cụ thể |
| Biết trong ngày | Gọi ngay, nhận trách nhiệm và đề nghị bù |
Nguyên tắc chung: thời gian báo trước quan trọng hơn lý do. Một người báo sớm ba ngày với lý do bình thường được xếp lịch dễ hơn một người báo trước hai giờ với lý do rất chính đáng.
Cách nói: ba câu
- Nêu việc và mốc: “Em có bài thi ngày… từ… đến…”
- Đề nghị phương án: “Em đã hỏi bạn… và bạn ấy nhận ca đó được.”
- Đề nghị bù: “Tuần sau em nhận thêm ca thứ… nếu cần.”
Việc tự tìm người đổi ca trước khi báo là điều làm bạn khác với phần lớn người làm thêm, và nó giữ cho bạn được ưu tiên khi xếp lịch về sau.
Xây một mạng đổi ca
Đây là việc đáng làm trong tháng đầu ở một chỗ làm mới:
- Lưu số của hai ba đồng nghiệp có lịch khác bạn.
- Nhận đổi ca giúp người khác vài lần, khi bạn rảnh. Đây là cách duy nhất để sau này họ nhận giúp bạn.
- Biết ai thường muốn thêm ca — thường là người không đi học, hoặc người đang cần thu nhập.
- Giữ lời khi đã nhận ca thay. Một lần không đến làm mất toàn bộ mạng này.
Khi nơi làm việc không linh hoạt
Nếu nơi làm của bạn không cho đổi ca trong các tuần thi, bạn đang ở trong một sự lựa chọn, và nên nhìn thẳng vào nó:
- Tính lại. Một môn bị mất điểm vì bạn đi làm có cái giá lớn hơn thu nhập của hai tuần.
- Tìm chỗ làm phù hợp hơn với người đang học. Các nơi quen tuyển sinh viên thường linh hoạt hơn về lịch trong tuần thi.
- Xem xét công việc có lịch linh hoạt hoặc công việc theo dự án, nếu phù hợp với điều kiện làm thêm của bạn.
- Giảm số giờ trong cả kỳ thay vì cố giữ rồi phải bỏ giữa kỳ.
Khi cân giữa hai việc, hãy nhớ lý do bạn sang Hàn Quốc. Kết quả học tập kém ảnh hưởng tới tình trạng học tập và tới mọi kế hoạch sau đó — bài Làm thêm vẫn giữ điểm số nói về cách bố trí, và bài Kiệt sức vì làm thêm nói về dấu hiệu bạn đã vượt mức chịu đựng.
Hai việc không nên làm
- Không nghỉ không báo. Dù lý do chính đáng tới mức nào, việc này làm mất chỗ làm và mất cả lời giới thiệu cho công việc sau.
- Không bỏ thi để đi làm. Việc này nghe hiển nhiên, nhưng nó vẫn xảy ra khi người ta sợ mất chỗ làm. Một ca làm thay được, một kỳ thi thì không.
Thỏa thuận lại cho kỳ sau
Cuối mỗi kỳ, hãy làm một việc nhỏ: ngồi lại với người xếp lịch và nói về kỳ tới.
- Thời khóa biểu mới của bạn, các ngày bạn làm được
- Hai tuần thi của kỳ tới
- Số ca bạn muốn nhận mỗi tuần
Cuộc trao đổi mười phút này tránh được toàn bộ việc thương lượng rời rạc trong bốn tháng sau đó. Và nó cho nơi làm việc thấy bạn là người có kế hoạch — điều hiếm và được đánh giá cao.
Mẫu tin nhắn báo đổi ca
Một tin nhắn ngắn, rõ và có phương án thường được chấp nhận ngay. Khung dùng được:
Anh/chị ơi, em có bài thi ngày (ngày) từ (giờ) đến (giờ) nên ca (ngày, giờ) em không làm được. Em đã hỏi (tên đồng nghiệp) và bạn ấy nhận ca đó được. Tuần sau em nhận thêm ca (ngày) nếu cần. Em báo sớm để anh/chị xếp lịch, em xin lỗi vì bất tiện.
Ba thành phần làm tin nhắn này hiệu quả: mốc cụ thể, người đã đồng ý thay ca, và đề nghị bù. Thiếu thành phần thứ hai thì bạn đang chuyển việc tìm người sang cho người xếp lịch, và đó là lý do nhiều đề nghị bị từ chối.
Nếu bạn chưa tự tin viết bằng tiếng Hàn, hãy soạn trước và nhờ một người bạn xem lại một lần — sau đó bạn dùng lại khung đó cho cả kỳ. Bộ câu dùng ở nơi làm thêm có ở bài Câu tiếng Hàn khi đi làm thêm.
Câu hỏi thường gặp
Em có quyền từ chối ca làm thêm ngoài lịch không?
Nếu lịch của bạn được thỏa thuận trong hợp đồng thì việc thêm ca ngoài lịch cần có sự đồng ý của bạn. Hãy xem lại hợp đồng để biết lịch đã được ghi thế nào — đây là một trong những lý do nên đề nghị ghi rõ lịch khi ký.
Nơi làm việc trừ tiền vì em đổi ca thì có đúng không?
Các khoản trừ phải có căn cứ trong hợp đồng hoặc trong quy định; nếu bạn bị trừ mà không rõ căn cứ, hãy đề nghị giải thích bằng văn bản. Hãy giữ ghi chép giờ làm của bạn và bảng lương để đối chiếu.
Em nên tìm công việc nào để dễ xếp lịch khi đi học?
Các nơi quen tuyển sinh viên thường hiểu lịch học và linh hoạt hơn trong tuần thi; việc làm trong khuôn viên trường, nếu trường có, thường là lựa chọn phù hợp nhất. Khi đi phỏng vấn, hãy hỏi thẳng về việc giảm ca trong tuần thi — câu trả lời cho bạn biết nhiều về nơi đó.
Nếu em phải nghỉ làm cả hai tuần thi thì có mất việc không?
Khả năng đó giảm rõ nếu bạn báo từ đầu kỳ và đề nghị phương án bù. Điều khiến người ta mất việc thường không phải việc nghỉ hai tuần, mà là việc báo muộn và không có phương án.



