Khi trường yêu cầu bản kế hoạch học tập bằng tiếng Hàn, phần dễ sai nhất không phải ngữ pháp mà là thuật ngữ. Một bản dịch đúng ngữ pháp nhưng gọi sai tên bậc học, sai tên loại học phần, sai tên loại giấy tờ sẽ làm người đọc nghi ngờ bạn chưa đọc công bố của trường — dù bạn đã đọc rất kỹ bản tiếng Việt.
Nguyên tắc gốc: lấy từ của trường, không lấy từ của từ điển
Mỗi trường có cách gọi riêng cho chương trình, khoa, loại học phần. Khi dịch, nguồn từ vựng đúng không phải từ điển mà là thông báo tuyển sinh và trang chương trình của chính trường đó.
Cách làm cụ thể:
- Mở thông báo tuyển sinh bản tiếng Hàn của chương trình bạn nộp.
- Lập một bảng hai cột: khái niệm bạn cần nói, và cách trường gọi nó.
- Khi dịch, tra bảng của mình trước, tra từ điển sau.
Bảng này thường chỉ có mười đến mười lăm dòng, và nó giải quyết phần lớn rủi ro.
Danh mục thuật ngữ dễ dịch lệch
| Khái niệm | Cách gọi dùng được | Chỗ dễ lệch |
|---|---|---|
| Kế hoạch học tập | 학업계획서 | Dịch thành 공부 계획 nghe như kế hoạch ôn thi cá nhân |
| Bài tự giới thiệu | 자기소개서 | Dịch thành 자기 소개 mất nghĩa văn bản hồ sơ |
| Mã trường | 학교코드 | Không dùng 대학코드 hay 학교 고유번호 |
| Thông báo tuyển sinh | 모집요강 | Dịch thành 입학 공고 không khớp cách trường gọi |
| Khoá tiếng của viện ngôn ngữ | 어학연수 과정 / 한국어 과정 | Gọi chung là 언어 학교 không đúng với hệ của trường |
| Môn đại cương | 교양 | Dịch là 기초 과목 dễ lẫn với môn cơ sở ngành |
| Môn cơ sở ngành | 전공기초 | Lẫn với 교양 nếu dịch gộp |
| Môn chuyên ngành | 전공 | Dịch thành 전문 과목 không phải cách gọi trong khung chương trình |
| Tín chỉ | 학점 | Lẫn với 점수 là điểm số |
| Môn tiên quyết | 선수과목 | Dịch mô tả dài làm mất tên khái niệm |
| Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh tại Hàn | 출입국·외국인청 / 출입국·외국인사무소 / 출장소 | Không dùng 출입국관리사무소 — tên này đã đổi từ 10/05/2018 |
Dòng cuối cùng là dòng đáng chú ý nhất: dùng tên cũ trong một văn bản gửi trường Hàn Quốc là dấu hiệu bạn lấy thông tin từ nguồn đã lỗi thời. Thành phần cả bộ hồ sơ để đối chiếu khi dịch có ở Hồ sơ du học Hàn Quốc.
Một nhóm từ nữa cần cẩn thận là tên các bậc học. 전문대학 và 대학교 là hai bậc khác nhau, và dịch gộp cả hai thành “đại học” khi viết bản tiếng Việt, rồi dịch ngược lại khi viết bản tiếng Hàn, là cách phổ biến nhất để gọi sai bậc học mình đang nộp. Khi bản gốc của bạn viết “trường cao đẳng”, hãy kiểm lại trong thông báo tuyển sinh xem trường tự gọi mình là gì, rồi dùng đúng từ đó.
Ba lỗi cấu trúc câu thường gặp khi dịch từ tiếng Việt
Thứ nhất, câu quá dài. Tiếng Việt chịu được câu nhiều tầng mệnh đề; văn bản hồ sơ tiếng Hàn thì gọn và tách. Nếu một câu tiếng Việt của bạn có ba dấu phẩy, hãy tách thành hai hoặc ba câu khi dịch.
Thứ hai, chủ ngữ bị bỏ mất chỗ cần có. Tiếng Việt lược chủ ngữ rất tự nhiên trong văn kể. Khi dịch mà lược tiếp, đoạn trở nên không rõ ai làm việc gì — nhất là ở đoạn kể trải nghiệm có nhiều người.
Thứ ba, giọng văn không thống nhất. Văn bản hồ sơ cần một thể nhất quán từ đầu đến cuối. Lẫn thể trong cùng một bản là lỗi người đọc nhận ra ngay dù nội dung tốt.
Quy trình dịch bốn bước
- Chốt bản gốc trước khi dịch. Không dịch bản thảo còn sửa. Mỗi lần sửa bản gốc sau khi đã dịch là một lần bạn phải sửa hai bản và một lần nguy cơ để chúng lệch nhau.
- Dịch nguyên khối một lượt, chưa gọt, để giữ mạch.
- Soát thuật ngữ bằng bảng hai cột, từng từ một. Bước này làm riêng, không gộp với bước gọt câu.
- Nhờ một người đọc được tiếng Hàn kiểm lại, và hỏi họ đúng một câu: “đọc xong, bạn hiểu mình muốn học gì và vì sao ở trường này?” Nếu họ trả lời khác ý bạn, bản dịch có chỗ lệch nghĩa.
Bước 4 quan trọng hơn việc kiểm ngữ pháp, vì lỗi ngữ pháp làm câu khó đọc còn lỗi lệch nghĩa làm hồ sơ nói sai về bạn.
Khi nào cần bản dịch có công chứng, khi nào không
Đây là chỗ hay bị nhầm lẫn giữa hai loại tài liệu khác nhau:
- Kế hoạch học tập và bài tự giới thiệu là văn bản do bạn viết. Chúng thường không cần công chứng bản dịch, vì không có bản gốc do cơ quan nào cấp.
- Giấy tờ do cơ quan hoặc trường cấp — bảng điểm, bằng, giấy khai sinh, giấy tờ tài chính — thì yêu cầu về bản dịch và về hợp pháp hoá hoàn toàn khác, và do nơi tiếp nhận quy định.
Hãy đọc đúng mục yêu cầu hồ sơ trong thông báo tuyển sinh của trường, vì mỗi trường quy định khác nhau. Phần hợp pháp hoá giấy tờ có bài riêng: Apostille hồ sơ du học Hàn Quốc.
Giữ hai bản song song và dùng chúng khác nhau
Sau khi dịch, bạn có hai bản và mỗi bản có một việc:
- Bản tiếng Hàn là bản nộp.
- Bản tiếng Việt là bản bạn dùng để luyện nói trước buổi phỏng vấn, và để sửa nếu nộp thêm trường khác.
Đừng bỏ bản tiếng Việt sau khi dịch. Khi nộp trường thứ hai, viết lại từ bản gốc nhanh và chắc hơn là sửa trên bản đã dịch. Bố cục bản gốc có ở Kế hoạch học tập du học Hàn Quốc và Mẫu kế hoạch học tập du học Hàn Quốc.
Câu hỏi thường gặp
Trường cho chọn tiếng Hàn hoặc tiếng Anh thì nên chọn gì?
Chọn ngôn ngữ bạn viết được tốt hơn, không chọn ngôn ngữ bạn nghĩ sẽ gây ấn tượng. Một bản tiếng Anh rõ ràng tốt hơn một bản tiếng Hàn lủng củng, và ngược lại. Nếu chương trình học bằng tiếng Hàn, hãy cân nhắc nộp bản tiếng Hàn kèm bản tiếng Anh nếu trường cho phép.
Nhờ dịch thuê thì cần đưa người dịch những gì?
Đưa bản gốc, bảng thuật ngữ hai cột của bạn, và đường dẫn tới thông báo tuyển sinh. Thiếu bảng thuật ngữ, người dịch sẽ chọn từ phổ thông và bạn sẽ phải sửa lại nhiều.
Bản dịch có cần giống bản gốc từng câu không?
Không. Giống về nội dung và về trật tự lập luận là đủ. Dịch sát từng chữ thường cho ra câu tiếng Hàn gượng, và nó không giúp gì cho người đọc.
Em có nên tự viết trực tiếp bằng tiếng Hàn thay vì dịch?
Nếu bạn viết tiếng Hàn đủ tự tin thì viết trực tiếp cho ra văn tự nhiên hơn. Nhưng hãy viết dàn ý bằng tiếng Việt trước, vì phần lập luận cần suy nghĩ bằng ngôn ngữ bạn mạnh nhất.
Nếu bạn muốn dựng bảng thuật ngữ hai cột cho đúng chương trình mình nộp, K-Edu có thể cùng bạn đọc thông báo tuyển sinh và lập bảng đó.
K-Edu (thương hiệu của Công ty TNHH Dịch vụ Đầu tư Thanh Xuân) là doanh nghiệp tư nhân hoạt động trong lĩnh vực tư vấn du học và đào tạo tiếng Hàn, không phải cơ quan chính phủ và không liên kết với Đại sứ quán, Lãnh sự quán hay cơ quan xuất nhập cảnh. Việc xét và cấp thị thực do cơ quan có thẩm quyền quyết định; K-Edu không cam kết kết quả. Thông tin thủ tục trong bài chỉ mang tính tham khảo, vui lòng đối chiếu tại Korea Visa Portal. Người nộp có thể tự thực hiện thủ tục mà không cần dịch vụ của K-Edu; phí của K-Edu là phí tư vấn du học, không phải lệ phí thị thực.



