Cập nhật ngày 1/11/2026. Bài dựa trên phát biểu của ông Lê Huy Hải, Giám đốc K-Edu, tại lễ khai giảng ngày 14/9/2026 tại Hà Nội, có đối chiếu thêm nghiên cứu và thông báo của các trường Hàn Quốc. Lời phát biểu được diễn giải lại, không phải bản ghi nguyên văn. Lịch tập trong bài là gợi ý của K-Edu, không phải quy chuẩn.
Trong ba điều dặn học sinh sắp bay, ông Lê Huy Hải gọi điều thứ ba là vô cùng quan trọng: học cách tự chịu trách nhiệm. Sang Hàn, các em phải tự thức dậy, tự đi học, tự quản lý tiền, tự xử lý nhiều việc mà ở nhà bố mẹ vẫn làm giúp. Bài Có visa rồi, việc thật mới bắt đầu đã kể toàn bộ lời dặn. Bài này chỉ đi vào một câu hỏi: trong những tuần còn ở nhà, con nên tập gì, và bố mẹ nên rút tay ra khỏi việc gì.
Tự thức dậy: bài tập nhỏ nhất, hậu quả lớn nhất
Ở nhà, ngủ quên thì có mẹ gọi. Ở Hàn, ngủ quên thành một con số trong sổ điểm danh, và con số đó theo bạn đến lúc làm giấy tờ cư trú. Với hệ học tiếng, mốc chuyên cần hay được nhắc đến là 70% mỗi kỳ. Thông báo năm 2020 của Đại học Kyung Hee là một ví dụ: học viên viện ngôn ngữ có chuyên cần kỳ trước hoặc bình quân dưới 70% phải nộp giải trình viết tay bằng tiếng Hàn khi đổi từ D-4 sang D-2. Thông báo này đã cũ và mỗi trường có cách áp dụng riêng, nên hãy đọc thêm bài tỉ lệ chuyên cần và hỏi trường của bạn.
Thử tính bằng một ví dụ giả định: một kỳ 10 tuần, mỗi tuần 5 buổi, tổng 50 buổi. Mốc 70% cho bạn vắng nhiều nhất 15 buổi, tính cả ngày ốm. Mỗi tuần ngủ quên hai buổi thì hết kỳ đã vắng 20 buổi.
Vì vậy, bài tập đầu tiên rất đơn giản. Từ bốn tuần trước ngày bay, cả nhà thống nhất không ai đánh thức con nữa. Con tự đặt báo thức theo giờ vào lớp tiếng, tự đi đến lớp bằng phương tiện công cộng hoặc tự lo xe của mình, tự ăn sáng. Muộn thì tự nhắn xin lỗi cô giáo, bố mẹ không gọi hộ. Đạt khi con đi đủ hai tuần liền mà không ai nhắc.
Tự quản lý tiền: tập bằng tiền thật, lúc sai còn rẻ
Ông Hải có một câu đùa trong buổi lễ: sang Hàn, có hai thứ các em sẽ kiểm tra thường xuyên là tin nhắn của bố mẹ và số dư tài khoản, và có bạn xem số dư nhiều hơn xem tin nhắn. Rồi ông nói nghiêm túc: biết quản lý tiền là một phần của việc trưởng thành.
Áp lực tiền đến sớm, nhất là với hệ tiếng. Theo bản tóm tắt của Jobploy về thông báo HiKorea ngày 9/7/2026, diện D-4-1 chỉ đủ điều kiện xin làm thêm sau 6 tháng kể từ ngày đổi tư cách cư trú, cách tính cụ thể nên hỏi trường. Nghĩa là khoảng nửa năm đầu, gần như mọi đồng bạn tiêu đều từ gia đình. Lại có những khoản không chờ ai. Thông báo của Đại học Sungshin ngày 6/3/2026 ghi bảo hiểm y tế năm 2026 là 79.320 won mỗi tháng, hạn đóng ngày 25. Sinh viên D-2 tham gia tự động từ ngày nhập cảnh, có trường hợp tính từ ngày đăng ký người nước ngoài; học viên D-4 hệ đào tạo chung thì từ 6 tháng sau khi nhập cảnh. Nợ lâu có thể ảnh hưởng đến gia hạn visa. Thông báo năm 2024 của Đại học Quốc gia Jeonbuk viết thẳng là không đóng thì không gia hạn được.
Báo cáo của Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng Mỹ (CFPB, 2016) về năng lực tài chính của thanh thiếu niên cho rằng trải nghiệm thật giúp người trẻ tập ra quyết định tài chính, với điều kiện các em được tự quyết trong môi trường an toàn, nhận kết quả của quyết định đó và có người lớn hướng dẫn, góp ý. Riêng trải nghiệm mà thiếu hướng dẫn thì chưa đủ. Kết quả PISA 2022 đi cùng hướng. Theo tạp chí Teacher tổng hợp, ở 14 nước và nền kinh tế OECD tham gia, học sinh 15 tuổi nói mình tự quyết định được tiền của mình tiêu vào đâu đạt điểm hiểu biết tài chính cao hơn trung bình 30 điểm so với bạn không tự quyết định được. Đây chỉ là tương quan ở học sinh các nước khác, nên coi là gợi ý.
Áp dụng ở nhà: trong tháng cuối, bố mẹ chuyển cho con một khoản cố định đủ cho mọi chi tiêu cá nhân: ăn sáng, đi lại, điện thoại, gặp bạn bè. Con tự chia, tự ghi, và hết tiền thì không được xin thêm trước ngày đã hẹn. Con nhận thêm một việc của nhà, như đóng tiền điện hay tiền mạng đúng hạn bằng tài khoản của mình.
Ông Hải còn dặn học sinh tập dùng dịch vụ ngân hàng từ khi ở Việt Nam. Trước khi bay, con nên tự làm được ba việc trên ứng dụng ngân hàng của mình: chuyển khoản và đọc sao kê, khóa thẻ khi mất, nhận ra một tin nhắn giả mạo và biết vì sao không đưa mã xác thực cho ai. Cách chia ngân sách khi đã sang Hàn có ở bài quản lý tiền theo tháng. Khi đã đi làm thêm, bài tách tài khoản nhận lương và tài khoản chứng minh tài chính nói tiếp phần ông nhắc đến trong buổi lễ.
Những việc phải tự làm được trước khi bay
Giấy tờ, vé và hành lý đã có trong checklist 20 việc trước khi bay. Bảng dưới là phần còn lại, những việc không nằm trong hồ sơ nào nhưng tuần đầu ở Hàn sẽ cần đến.
| Việc | Tập ở nhà thế nào | Coi là đạt khi |
|---|---|---|
| Ăn uống | Tự đi chợ, nấu cho mình ba bữa trong một ngày | Nấu được 5 món rẻ, không cần gọi mẹ hỏi |
| Quần áo | Tự giặt, phơi, phân loại đồ, tự ủi một chiếc áo đi phỏng vấn | Hai tuần không ai đụng tay vào đồ của con |
| Sức khỏe | Tự đặt lịch khám, tự mô tả triệu chứng với bác sĩ, tự mua thuốc | Đi khám một mình một lần, kể cả chỉ khám răng |
| Nói chuyện với người lớn | Tự gọi điện hỏi một việc hành chính, tự khiếu nại một đơn hàng sai | Bố mẹ không đứng cạnh nhắc lời |
| Đi đường | Một mình đến một nơi chưa từng tới bằng xe buýt và bản đồ trên điện thoại | Lạc đường mà tự về được |
Tự lập không có nghĩa là im lặng chịu đựng
Có một kiểu tự lập sai: gặp chuyện gì cũng giấu, cố gồng một mình cho bố mẹ khỏi lo. Tài liệu dành cho phụ huynh của Đại học Minnesota nhắc rằng sinh viên năm nhất, năm hai thường chưa đủ kỹ năng để tự xử lý mọi tình huống mới, và nhờ giúp đỡ là cách tốt nhất để có được sự hỗ trợ cần thiết.
Ông Hải kể có bạn hỏi ông lúc 4 giờ sáng. Ông bảo giờ đó thì hỏi việc quan trọng thôi, việc không quan trọng để sau. Từ câu nói ấy có thể rút ra một quy tắc: nguy hiểm đến sức khỏe, an toàn, tiền bạc hoặc cư trú thì hỏi ngay, giờ nào cũng hỏi; việc còn lại thì thử tự tìm trước, ghi lại mình đã thử gì, rồi mới hỏi. Con cũng nên biết trước mỗi loại sự cố thì liên hệ ai, đừng đợi đến lúc cần.
Bố mẹ buông thế nào cho đúng
Ông Hải nói nhiều bố mẹ đến gặp ông rất bao bọc con, và ông thường khuyên hãy để con tự trưởng thành.
Nhóm của Holly Schiffrin khảo sát 297 sinh viên ở một trường công lập tại Mỹ, công bố năm 2014. Những bạn mô tả cha mẹ kiểm soát quá mức báo cáo trầm cảm nhiều hơn và hài lòng với cuộc sống ít hơn, chủ yếu vì thấy mất cảm giác tự chủ và tự làm được việc. Nhóm tác giả tự nêu giới hạn: mẫu rất đồng nhất, 88% là nữ, và dữ liệu đo một thời điểm, nên cũng có thể cha mẹ thấy con buồn mới bám sát hơn. Bài theo dõi con ở xa mà không gây áp lực bàn kỹ hơn về lịch gọi và những thứ nên hỏi.
Cách giữ quan hệ mà vẫn lùi lại là chuyển từ làm hộ sang hỏi. Hướng dẫn GROW của Đại học Nam Florida khuyên trước khi lao vào sửa, bố mẹ tự hỏi con có thật không giải quyết được không, và nếu mình làm hộ thì con học được gì. Sau đó hỏi con đã thử gì, ai có thể giúp, định làm gì tiếp, rồi để con tự làm và vài ngày sau hỏi lại. Bài viết năm 2014 của Đại học Wake Forest nhắc thêm rằng nhiều cuộc gọi căng thẳng chỉ là để trút bầu tâm sự, bố mẹ không cần giải quyết ngay. Các nguồn này nói về việc thường ngày. Theo K-Edu, với chuyện sức khỏe nặng, an toàn hay rắc rối pháp lý thì bố mẹ nên vào cuộc ngay.
| Thay vì | Bố mẹ có thể |
|---|---|
| Gọi con dậy “lần cuối” | Để con muộn một lần và tự xin lỗi cô giáo |
| Chuyển thêm tiền khi con hết sớm | Hỏi con định xoay thế nào đến ngày hẹn, tháng sau chia lại ra sao |
| Gọi điện cho thầy cô, cho trung tâm thay con | Ngồi cạnh khi con tự gọi, chỉ góp ý sau khi gọi xong |
Lịch bàn giao có thể chia làm bốn chặng, bắt đầu từ khoảng tám tuần trước ngày bay. Tuần 1–2, con nhận việc trong nhà: giặt đồ, nấu một bữa mỗi ngày. Tuần 3–4, con tự đi khám, tự gọi điện, tự làm các việc hành chính. Tuần 5–6, con nhận khoản tiền tháng và ngừng được đánh thức. Tuần 7–8, bố mẹ chỉ còn hỏi, và cả nhà thống nhất lịch liên lạc sau khi con đi. Nếu visa về muộn và chỉ còn ít tuần, hãy gộp lại và ưu tiên hai việc: báo thức và tiền.
Phần của con là mỗi tuần ít nhất một lần gọi về nhà hoặc nhắn cập nhật, như ông Hải dặn.
Câu hỏi thường gặp
Con chưa biết nấu ăn, giặt đồ có nên hoãn đi không?
Thường là không cần. Những việc này học được trong vài tuần. Dấu hiệu đáng lo hơn là con không chịu tập, hoặc cứ gặp việc nhỏ là bỏ cuộc.
Nên gửi tiền sinh hoạt cho con theo tháng hay cả kỳ?
Với học sinh mới sang, gửi theo tháng dễ kiểm soát hơn. Sau một học kỳ, nếu con đã giữ được ngân sách, có thể chuyển sang gửi theo quý.
K-Edu có lo hộ học sinh những việc này khi sang Hàn không?
Cán bộ K-Edu hỗ trợ được nhiều việc, nhưng đi học, thi TOPIK, đi làm thêm là phần học sinh phải tự làm. Khi học sinh gặp việc thực sự cần hỗ trợ, K-Edu không coi đó là việc của người đã rời Việt Nam, và sẽ hướng dẫn xử lý đúng quy định.
Nếu gia đình bạn đang chuẩn bị cho con đi và muốn hỏi thêm về từng giai đoạn, có thể trao đổi với K-Edu qua 0913 212 196, 0383 098 118 hoặc hai@k-edu.vn.
Nguồn tham khảo
- Đại học Kyung Hee: thông báo gia hạn visa, chuyên cần dưới 70%, 19/8/2020
- Jobploy: tóm tắt hướng dẫn làm thêm theo HiKorea 9/7/2026 và sổ tay Bộ Tư pháp 1/6/2026
- Đại học Sungshin: bảo hiểm y tế du học sinh 2026, 6/3/2026
- Đại học Quốc gia Jeonbuk: lưu ý bảo hiểm y tế và gia hạn visa, 15/1/2024
- CFPB: Building blocks to help youth achieve financial capability, 9/2016
- Teacher Magazine: PISA 2022 về hiểu biết tài chính của học sinh, 3/7/2024
- Schiffrin và cộng sự: Helping or Hovering?, Journal of Child and Family Studies, 2014
- Đại học Nam Florida: Letting GROW, hướng dẫn trò chuyện cho phụ huynh
- Đại học Wake Forest: On Problem Solving, 31/7/2014
- Đại học Minnesota: Parenting College Students, mục sức khỏe tinh thần
