Giao thông công cộng là thứ bạn dùng hằng ngày suốt thời gian du học, nên nửa giờ bỏ ra để hiểu nó trong tuần đầu tiết kiệm cho bạn rất nhiều về sau. Có một nguyên tắc quan trọng hơn mọi chi tiết khác: quẹt thẻ cả khi lên và khi xuống. Bỏ lượt quẹt khi xuống làm bạn trả nhiều hơn và mất quyền chuyển tuyến miễn phí.
Bắt đầu: thẻ giao thông
Việc đầu tiên trong tuần đầu là có một thẻ giao thông nạp tiền. Bạn mua ở cửa hàng tiện lợi và nạp tiền ngay tại đó hoặc tại máy trong nhà ga.
Lợi ích không chỉ là tiện: dùng thẻ cho bạn mức giá thấp hơn trả bằng tiền mặt, và cho bạn quyền chuyển tuyến giữa tàu và xe buýt. Trả tiền mặt thì không có quyền này.
Xem bài riêng về thẻ giao thông trong chuyên mục này để biết các loại thẻ.
Tàu điện: bốn việc cần biết
1. Quẹt khi vào và khi ra. Giá tính theo khoảng cách, nên hệ thống cần biết bạn xuống ở đâu. Quên quẹt khi ra thì lần sau bạn có thể gặp vấn đề ở cổng vào.
2. Đọc biển theo màu tuyến và tên ga cuối. Mỗi tuyến có một màu. Trên sân ga, hướng đi được ghi bằng tên ga cuối của hướng đó — nên hãy nhớ tên ga cuối, không chỉ nhớ số tuyến.
3. Chuyển tuyến đi theo biển trong nhà ga. Các ga chuyển tuyến lớn khá rộng và việc đi bộ chuyển tuyến có thể mất vài phút. Hãy tính thêm thời gian đó khi ước thời gian di chuyển.
4. Dùng ứng dụng chỉ đường. Các ứng dụng bản đồ của Hàn Quốc cho bạn tuyến, thời gian, lối ra số mấy, và cả toa nào gần cửa chuyển tuyến nhất. Thông tin lối ra rất hữu dụng: ở một ga lớn, chọn sai lối ra nghĩa là đi bộ thêm 10 phút.
Xe buýt: hiểu màu xe
Ở Hàn Quốc, màu xe buýt cho biết loại tuyến. Hệ thống màu có thể khác nhau giữa các thành phố, nhưng nguyên tắc chung là: có loại chạy trong khu vực hẹp, có loại chạy trục dài trong thành phố, có loại chạy liên khu vực và ít điểm dừng hơn.
Ba việc thực dụng hơn việc học hệ màu:
1. Nhớ số tuyến của bạn, không nhớ màu. 2. Bấm nút báo dừng trước điểm bạn xuống. Xe không dừng nếu không có ai bấm. 3. Quẹt thẻ cả khi lên và khi xuống, kể cả khi bạn nghĩ mình không chuyển tuyến. Quên quẹt khi xuống có thể làm bạn mất quyền chuyển tuyến và trả thêm.
Chuyển tuyến: cách hệ thống hoạt động
Khi bạn quẹt thẻ đúng cách cả hai đầu, hệ thống cho bạn chuyển giữa tàu và xe buýt, hoặc giữa hai xe buýt, trong một khoảng thời gian nhất định mà không tính như một lượt mới.
Hệ quả thực dụng: một hành trình có hai ba chặng không đắt gấp hai ba lần một chặng, nếu bạn quẹt đủ. Điều này mở ra lựa chọn chỗ ở xa trường hơn một chút mà chi phí đi lại không tăng tương ứng.
Năm phép tắc trên tàu và xe buýt
- Ghế ưu tiên để trống. Các ghế dành cho người cao tuổi, người mang thai, người khuyết tật ở Hàn Quốc thường được để trống thật, kể cả khi tàu đông. Hãy tôn trọng nếp này.
- Không nói điện thoại to. Nhắn tin thì bình thường, nói chuyện lớn tiếng thì không.
- Dùng tai nghe. Luôn.
- Nhường người xuống trước khi lên.
- Ba lô đeo trước hoặc để xuống khi tàu đông.
Những nếp này được giữ khá nghiêm, và chúng là một phần của lý do giao thông công cộng ở Hàn Quốc dễ chịu. Bài Văn hoá đời sống Hàn Quốc nói thêm.
Giờ cao điểm và giờ cuối
Giờ cao điểm: buổi sáng đi làm đi học và buổi chiều tan sở. Tàu rất đông ở các tuyến trục. Nếu lịch của bạn cho phép, lệch giờ một chút làm việc đi lại dễ hơn nhiều.
Giờ cuối: tàu điện có chuyến cuối trong đêm, không chạy suốt. Hãy biết giờ chuyến cuối của tuyến bạn đi — đây là thông tin quan trọng nếu bạn có ca làm buổi tối hoặc tham gia các buổi gặp gỡ của khoa. Mất chuyến cuối nghĩa là phải đi taxi, một khoản không nhỏ.
Khi đi lạc
Ba việc:
- Mở ứng dụng bản đồ và nhập lại điểm đến
- Hỏi nhân viên nhà ga — có phòng trực ở mọi ga
- Hỏi người đi đường. Người Hàn nhìn chung giúp đỡ nhiệt tình, nhất là với người nước ngoài. Các câu cần dùng có ở Giao tiếp tiếng Hàn chủ đề hỏi đường
Tuần đầu: học ba tuyến, không học cả hệ thống
Bạn không cần hiểu toàn bộ mạng giao thông của thành phố. Bạn cần ba tuyến:
Tuyến 1 — nhà tới trường. Đi thử một lần vào giờ bạn sẽ đi hằng ngày, không vào giờ vắng. Ghi lại: đi bao lâu, lối ra số mấy, đi bộ thêm mấy phút.
Tuyến 2 — nhà tới khu trung tâm hoặc khu mua sắm gần nhất. Nơi bạn sẽ đi mua đồ dùng, đi hiệu thuốc, đi ngân hàng.
Tuyến 3 — nhà tới nhà ga hoặc bến xe liên tỉnh. Nơi bạn sẽ đi khi về nước hoặc đi thành phố khác, thường mang hành lý.
Ba tuyến này đủ cho vài tháng đầu. Phần còn lại bạn học dần, và ứng dụng bản đồ lo được.
Ba thông tin nên ghi vào điện thoại
| Thông tin | Vì sao |
|---|---|
| Giờ chuyến cuối của tuyến nhà – trường | Quyết định bạn có phải đi taxi hay không khi về muộn |
| Lối ra của ga gần trường | Ở ga lớn, sai lối ra là đi bộ thêm mười phút |
| Số tuyến xe buýt tới trường và tới bến gần nhất | Khi tàu không chạy hoặc khi bạn ở vùng không có tàu |
Thông tin đầu là thông tin tiết kiệm tiền rõ nhất trong ba. Nếu bạn có ca làm buổi tối hoặc tham gia các buổi gặp của khoa, hãy đặt một nhắc trên điện thoại trước giờ chuyến cuối 30 phút.
Một việc về thẻ
Giữ số dư trong thẻ đủ cho vài ngày và nhìn số dư mỗi khi quẹt — màn hình ở cổng ga hiện nó. Hết tiền trong thẻ ở cổng ra vào giờ cao điểm là tình huống dễ tránh. Các câu hỏi đường có ở Giao tiếp tiếng Hàn chủ đề hỏi đường.
Xem thêm: Thẻ giao thông T-money và thẻ sinh viên và Cách lập ngân sách một tháng khi du học Hàn.
Câu hỏi thường gặp
Có cần mua vé riêng cho mỗi chuyến không?
Không, nếu bạn dùng thẻ nạp tiền — bạn chỉ quẹt. Vé lẻ có bán tại máy trong nhà ga nhưng đắt hơn và không có quyền chuyển tuyến, nên thẻ là lựa chọn đúng cho người ở lâu.
Quên quẹt thẻ khi xuống thì sao?
Bạn có thể bị tính mức cao hơn và mất quyền chuyển tuyến; ở một số hệ thống, lần vào tiếp theo cũng gặp vấn đề. Nếu xảy ra, hãy hỏi nhân viên nhà ga — họ xử lý được.
Tàu điện ở Hàn Quốc có ở mọi thành phố không?
Không. Một số thành phố lớn có tàu điện ngầm, nhiều tỉnh và thành phố nhỏ chỉ có xe buýt. Hãy kiểm tra thành phố của trường bạn trước khi chọn chỗ ở — điều này đổi hẳn cách bạn tìm phòng.
Có nên đi xe đạp không?
Nhiều thành phố Hàn Quốc có dịch vụ xe đạp công cộng và đường dành cho xe đạp dọc sông. Tiện cho khoảng ngắn và mùa đẹp, nhưng mùa đông và mùa mưa thì không. Danh sách việc cần làm trong tuần đầu có ở Checklist 10 việc tuần đầu.



