Việc này nghe nhỏ, nhưng nó là nền của mọi việc khác trên máy tính. Khi bạn có bốn năm học, mỗi kỳ năm môn, mỗi môn hàng chục tệp — cộng với hồ sơ cá nhân, giấy tờ đã quét, bài tập các phiên bản — thì việc tìm lại một tệp trở thành việc tốn thời gian mỗi tuần.
Thiết lập quy ước mất khoảng một giờ, một lần, trước khi đi. Sửa lại giữa khoá thì mất nhiều hơn hẳn.
Quy ước đặt tên tệp: bốn phần
Một tên tệp dùng được gồm bốn phần, theo đúng thứ tự này:
“ <ngày>_<môn hoặc chủ đề>_<nội dung>_<phiên bản> “
Ví dụ cấu trúc: ngày viết dạng năm-tháng-ngày không dấu gạch, rồi mã môn, rồi nội dung, rồi phiên bản.
Vì sao thứ tự này:
- Ngày đứng đầu nên khi sắp theo tên, tệp tự sắp theo thời gian. Đây là lợi ích lớn nhất và lý do không nên đặt ngày ở cuối.
- Ngày viết năm trước tháng trước ngày, vì chỉ cách này cho ra thứ tự đúng khi sắp theo chữ.
- Phiên bản ở cuối để bạn biết bản nào mới, và để các bản của cùng một bài nằm cạnh nhau.
Bốn quy tắc về ký tự, quan trọng khi nộp bài lên hệ thống của trường:
- Không dùng dấu tiếng Việt trong tên tệp. Một số hệ thống xử lý sai và tên tệp bị biến dạng.
- Không dùng khoảng trắng — dùng dấu gạch dưới hoặc gạch ngang.
- Không dùng các ký tự đặc biệt như dấu hai chấm, gạch chéo, dấu hỏi.
- Giữ tên ngắn gọn nhưng đủ để nhận ra mà không cần mở tệp.
Quy tắc 1 đáng nhấn với người Việt: tên tệp có dấu chạy tốt trên máy của bạn nhưng có thể lỗi khi tải lên hệ thống hoặc khi người khác mở trên máy khác.
Cây thư mục: hai tầng là đủ
Đừng dựng cây quá sâu — tìm lại sẽ mệt. Hai tầng chính là đủ cho việc học:
| Tầng | Nội dung |
|---|---|
| Tầng 1 | Theo kỳ học: mỗi kỳ một thư mục |
| Tầng 2 | Theo môn: trong mỗi kỳ, mỗi môn một thư mục |
Và ở ngoài, song song với các kỳ, nên có thêm bốn thư mục cố định:
- Hồ sơ cá nhân — giấy tờ đã quét, bản sao, các loại chứng nhận. Bài Hồ sơ cá nhân từ năm nhất bàn về việc này.
- Tài liệu tham khảo — các bài báo, sách, tài liệu dùng cho nhiều môn
- Giấy tờ hành chính — thông báo của trường, hợp đồng thuê nhà, biên nhận
- Tạm — chỗ để mọi thứ chưa phân loại, và dọn mỗi tuần một lần
Thư mục cuối là thư mục thực tế nhất. Nếu không có nó, mọi thứ chưa kịp phân loại sẽ nằm rải rác ở màn hình nền và thư mục tải xuống.
Sao lưu: hai nơi, một việc tự động
Đây là phần không thể bỏ, và là phần người ta chỉ thấy quan trọng sau khi đã mất dữ liệu.
Nguyên tắc tối thiểu: mọi thứ quan trọng phải tồn tại ở hai nơi khác nhau, và ít nhất một nơi không nằm cùng chỗ với máy tính của bạn.
| Nơi | Dùng cho | Lưu ý |
|---|---|---|
| Máy tính của bạn | Bản làm việc hằng ngày | Là nơi dễ mất nhất |
| Dịch vụ lưu trữ trên mạng | Bản sao tự động, truy cập từ nhiều máy | Nên bật đồng bộ tự động, đừng sao lưu thủ công |
| Ổ cứng di động | Bản sao các tệp lớn và hồ sơ gốc đã quét | Giữ riêng với máy tính |
Điểm quan trọng: hãy để việc sao lưu tự động. Sao lưu thủ công phụ thuộc việc bạn nhớ làm, và bạn sẽ không nhớ vào đúng tuần thi.
Với giấy tờ cá nhân đã quét, có một lưu ý về bảo mật: đây là dữ liệu riêng tư, nên hãy cân nhắc việc đặt mật khẩu cho tệp hoặc cho thư mục chứa chúng, và đừng chia sẻ đường dẫn thư mục đó cho ai.
Việc nên làm trước ngày bay
| Việc | Thời gian |
|---|---|
| Dựng cây thư mục và bốn thư mục cố định | 15 phút |
| Viết quy ước đặt tên ra một tệp ghi chú, để nhớ | 10 phút |
| Quét toàn bộ giấy tờ quan trọng, đặt tên theo quy ước | 60 phút |
| Bật đồng bộ tự động lên dịch vụ lưu trữ trên mạng | 15 phút |
| Sao một bản ra ổ cứng di động | 20 phút |
Việc quét giấy tờ ở dòng ba đáng làm nghiêm túc trước khi đi: có bản số của mọi giấy tờ quan trọng giúp bạn rất nhiều khi ở nước ngoài cần đối chiếu một thông tin, hoặc khi phải nộp bản sao. Bài Checklist 20 việc trước khi bay có danh mục các việc cần làm trước chuyến đi.
Vì sao việc này quan trọng hơn khi ở nước ngoài
Ở nhà, tệp mất thì bạn còn bản giấy trong tủ. Ở nước ngoài thì không — hồ sơ gốc của bạn nằm cách hàng nghìn kilômét, và việc xin lại một giấy tờ từ Việt Nam mất nhiều tuần.
Thêm nữa, khối lượng tài liệu hành chính tăng lên: thông báo của trường, hợp đồng thuê nhà, biên nhận các khoản đã đóng, giấy tờ về chỗ ở. Những thứ này bạn sẽ cần đối chiếu lại, và chỉ tìm được nếu đã lưu có hệ thống.
Bài Học đại học ở Hàn Quốc có khó không cho bối cảnh về khối lượng học; bài Bí quyết học tập hiệu quả khi đi du học Hàn Quốc và bài Viết báo cáo thuyết trình tiếng Hàn bàn về các việc tạo ra phần lớn số tệp của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Có cần dùng phần mềm chuyên dụng không?
Không. Thư mục và quy ước đặt tên của hệ điều hành là đủ. Phần mềm quản lý tài liệu chỉ cần cho tài liệu tham khảo học thuật, và đó là việc khác.
Nếu đã có hàng trăm tệp chưa đặt tên theo quy ước thì sao?
Đừng sửa hết. Hãy áp dụng quy ước cho tệp mới từ hôm nay, và chỉ đổi tên những tệp cũ mà bạn thực sự dùng lại. Việc đổi tên hàng loạt thường không đáng công.
Nên dùng dịch vụ lưu trữ nào?
Dịch vụ nào bạn đã dùng và tin được, với dung lượng đủ. Hãy kiểm xem trường có cấp dung lượng cho sinh viên không — khá nhiều trường có.
Tên tệp bằng tiếng Hàn có được không?
Được trên máy của bạn, nhưng khi nộp bài hoặc gửi cho người khác thì tên không dấu, chỉ chữ Latin, là an toàn nhất. Hãy giữ phần mô tả bằng chữ Latin và ghi chi tiết bên trong tệp.
Nếu bạn muốn dựng quy ước lưu trữ và quét hồ sơ trước ngày bay, K-Edu có thể cùng bạn lập danh mục cần quét.



