Phần lớn lời khuyên về chi tiêu cho du học sinh dừng ở việc giảm. Nhưng mục tiêu của bạn khi sang Hàn Quốc không phải là chi ít nhất — mà là học được. Vì vậy câu hỏi đúng ở cuối mỗi học kỳ không phải “tôi đã tiêu bao nhiêu” mà là “khoản nào đã đỡ cho việc học, khoản nào không”.
Đây là một bài tập làm trong một buổi, mỗi kỳ một lần, và nó thường thay đổi cách bạn chi của kỳ tiếp theo nhiều hơn mọi mẹo tiết kiệm.
Lấy số liệu từ đâu
Bạn không cần đã ghi chép cả kỳ. Ba nguồn có sẵn:
- Lịch sử giao dịch trong ứng dụng ngân hàng. Nguồn chính, xuất được theo tháng.
- Hoá đơn và giấy nộp tiền cho trường. Khoản lớn, có chứng từ.
- Ký ức về các khoản tiền mặt. Không chính xác, nhưng đủ để xếp nhóm.
Mục đích không phải là con số đúng tới từng đồng, mà là thứ tự độ lớn: khoản nào chiếm phần lớn, khoản nào nhỏ hơn bạn tưởng.
Chia theo tác dụng với việc học, không theo loại hàng
Đây là điểm khác của bài tập này. Thay vì chia “ăn, ở, đi lại”, hãy chia theo bốn nhóm:
| Nhóm | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Bắt buộc | Không chi thì không học được | Học phí, chỗ ở, đi lại tới trường, bảo hiểm |
| Đỡ cho việc học | Chi vào thì học tốt hơn, đo được | Giáo trình, tai nghe chống ồn, bữa ăn tử tế trước ngày thi |
| Giữ cho bạn ổn | Không trực tiếp giúp học nhưng cần cho sức khoẻ và tinh thần | Thể thao, gặp bạn, một chuyến đi ngắn |
| Không để lại gì | Chi rồi không nhớ, không dùng | Mua theo hứng, đồ không dùng tới, đồ ăn thêm lúc mệt |
Hãy xếp các khoản của kỳ vừa rồi vào bốn nhóm này. Việc xếp loại quan trọng hơn con số.
Một lưu ý để bài tập này trung thực: nhóm thứ ba là nhóm thật, không phải nhóm để cắt. Du học sinh cắt hết nhóm ba thường kết thúc kỳ sau với kết quả học tệ hơn, không tốt hơn.
Ba câu hỏi cho từng khoản trong nhóm hai
Nhóm “đỡ cho việc học” là nhóm cần soi kỹ nhất, vì nó dễ bị dùng làm lý do cho mọi khoản chi:
- Tôi đã dùng nó bao nhiêu lần trong kỳ? Một thiết bị mua để học mà dùng ba lần thì nó thuộc nhóm bốn.
- Có cách rẻ hơn cho cùng kết quả không? Giáo trình mượn ở thư viện trường, bản dùng chung, hoặc bản cũ của khoá trước là ví dụ thường gặp.
- Nếu không có nó, kết quả có khác không? Câu hỏi khó nhưng đáng trả lời thẳng.
Với giáo trình, hãy kiểm thư viện trường trước khi mua; nhiều môn có bản lưu đọc tại chỗ. Cách học hiệu quả mà không phụ thuộc vào việc mua thêm có ở bài Bí quyết học tập hiệu quả khi du học Hàn Quốc.
Rà cả phần thu, không chỉ phần chi
Nếu bạn đi làm thêm, kỳ vừa rồi còn một con số nữa cần nhìn: số giờ bạn đã làm, so với kết quả học.
Hãy đặt cạnh nhau ba thông tin:
- Số giờ làm thêm trung bình mỗi tuần
- Kết quả học của kỳ
- Những môn bạn thấy mình không theo được
Nếu các môn không theo được rơi vào đúng các tuần bạn tăng giờ làm, đó là dữ liệu, không phải cảm giác. Bài Làm thêm vẫn giữ điểm số nói về cách bố trí, và bài Lương làm thêm thực tế một tháng cho thấy khoản thu thực nhận thường thấp hơn dự tính — nghĩa là mức đánh đổi có thể bất lợi hơn bạn nghĩ.
Và một việc đáng kiểm ở cuối kỳ: khoản hoàn thuế nếu bạn có thu nhập từ làm thêm, xem bài Hoàn thuế làm thêm Hàn Quốc. Đây là khoản nhiều người bỏ quên.
Bốn khoản hay bị chi sai thời điểm
Không phải khoản nào cũng là chi sai; nhiều khoản chỉ là chi vào sai lúc:
- Mua thiết bị học tập vào giữa kỳ, khi đã quá muộn để nó giúp bạn. Hãy chuyển sang đầu kỳ sau.
- Dồn tiền vào tuần thi cho đồ ăn mang về, cà phê, đồ tiếp sức. Khoản này lớn hơn mọi người tưởng. Cách giảm: chuẩn bị trước tuần thi, không chuẩn bị trong tuần thi.
- Mua quần áo mùa đông giữa mùa đông. Đắt nhất và ít lựa chọn nhất.
- Trả phí gia hạn các dịch vụ không dùng. Hãy rà lại danh sách đăng ký định kỳ ở cuối mỗi kỳ.
Lập mức cho kỳ sau: ba con số, không phải một bảng
Kết quả của buổi rà soát nên gọn đến mức bạn nhớ được:
Con số thứ nhất — mức sinh hoạt một tháng. Lấy từ thực tế kỳ vừa rồi, không lấy từ mong muốn.
Con số thứ hai — mức cho nhóm “đỡ việc học” trong cả kỳ. Chi vào đầu kỳ, không rải rác.
Con số thứ ba — mức cho nhóm “giữ cho bạn ổn” mỗi tháng. Có con số này thì bạn không phải cảm thấy tội lỗi khi dùng, và cũng không vượt quá.
Ba con số này cộng với khoản dự phòng là toàn bộ kế hoạch tài chính một kỳ của bạn. Cách giảm từng khoản cụ thể trong con số thứ nhất có ở bài Tiết kiệm chi phí sinh hoạt khi du học Hàn Quốc.
Một cột nữa nên có: kỳ sau có khoản lớn nào?
Trước khi đóng sổ kỳ này, hãy liệt kê các khoản lớn đã biết của kỳ tới:
- Khoản nộp cho trường và thời điểm nộp
- Phí ký túc xá hoặc kỳ gia hạn hợp đồng thuê
- Các khoản liên quan tới thủ tục cần làm trong kỳ, nếu có
- Chuyến về nước, nếu bạn có kế hoạch
- Giáo trình cho các môn đã đăng ký
Danh sách này biến bài tập rà soát thành một kế hoạch. Không có nó, bạn sẽ gặp lại cảm giác “tháng này tự nhiên chi nhiều” vào đúng tháng đầu kỳ sau.
Câu hỏi thường gặp
Em không ghi chép gì cả kỳ thì rà soát kiểu gì?
Dùng lịch sử giao dịch trong ứng dụng ngân hàng và hoá đơn nộp cho trường. Hai nguồn này đã bao phủ phần lớn số tiền. Phần tiền mặt bạn chỉ cần ước lượng theo nhóm. Mục tiêu là thấy thứ tự độ lớn, không phải lập báo cáo chính xác.
Rà soát mỗi kỳ một lần có đủ không?
Mỗi kỳ một lần là đủ cho việc nhìn lại và lập mức. Nhưng nên cộng nhanh một lần mỗi tháng để biết mình có đang đi đúng mức hay không — việc này mất năm phút và ngăn được tình trạng phát hiện muộn.
Khoản nào nên cắt đầu tiên nếu phải cắt?
Nhóm “không để lại gì” trong bảng trên, và cắt theo cách thay đổi hoàn cảnh chứ không theo nghị lực: ví dụ không mang theo thẻ khi đi qua khu mua sắm, chuẩn bị đồ ăn trước tuần thi. Cắt nhóm “giữ cho bạn ổn” thường là lựa chọn sai, vì nó trả giá bằng kết quả học.
Có nên so sánh mức chi của mình với bạn bè không?
So sánh có ích để biết mức giá thị trường ở khu bạn sống, nhưng không có ích để đặt mức cho bản thân. Hoàn cảnh chỗ ở, diện học, tình trạng sức khoẻ và khoản gia đình hỗ trợ của mỗi người khác nhau, nên một con số hợp với người khác có thể không nói gì về bạn.



